Televizyonda belgesel izlerken insanın zihni bazen coğrafyaları birbirine karıştırır; ekranın rengine, ritmine kapılıp gidersiniz. Dün TRT Belgesel’deki “İnsan İklimi” programında ekrana gelen o renkli görüntülere baktığımda da benzer bir şey..
Televizyonda belgesel izlerken insanın zihni bazen coğrafyaları birbirine karıştırır; ekranın rengine, ritmine kapılıp gidersiniz. Dün TRT Belgesel’deki “İnsan İklimi” programında ekrana gelen o renkli görüntülere baktığımda da benzer bir şey oldu. Belgeselde Endonezya coğrafyasına bağlanıldığı sırada ekranda beliren o tuhaf, neşeli ve bir o kadar da absürt kalabalık insanın aklına hemen “burası neresi, ne festivali?” sorusunu düşürüyor. Koca bir kartonpiyer balık maketi, arkasından siyahlar giyinip ellerinde palmiye yapraklarıyla dramatik bir şekilde yas tutan “dullar” ve sokaklarda bando eşliğinde yürüyen dev maskotlar…
Aslında kökleri İspanya’dan Latin Amerika’ya kadar uzanan ve karnaval döneminin bitişini simgeleyen bu gelenek, “Sardalyanın Gömülmesi” (Entierro de la Sardina) adını taşıyor. Dünyanın bir ucunda halk, eğlenceli dönemin bitişini ve arınma zamanının başlangıcını dev bir balığı sembolik olarak toprağa vererek ya da yakarak kutluyor. Geçmişin günahlarını, neşesini ve kederini teatral bir yasla geride bırakıyorlar. Kültürlerin zenginliğine hayran olmamak elde değil; insanlar kendi hikayelerine, simgelerine sımsıkı sarılıyor ve onları sokaklarda yaşatmaya devam ediyor.
Peki, bu manzarayı izlerken aklınıza ister istemez bizim kıyılarımız gelmiyor mu?
Dünyanın bir yerinde balık simgesi etrafında sokaklar böyle inlerken, bizim topraklarımızda durum ne? Bir zamanlar Türkiye’de balıkçılığın, özellikle de sardalyanın başkenti denince akla gelen ilk yerlerden biriydi Gelibolu. Hatırlarsınız; Bir zamanlar coşkulu Uluslararası Gelibolu Altın Sardalya Kültür ve Sanat Festivali yapılırdı. Tonlarca sardalyanın mangallarda pişip halka ikram edildiği, konserlerin birbirini kovaladığı, esnafın yüzünün güldüğü, kentin kültürel kimliğini gururla sergilediği günlerdi o günler.
Ne yazık ki zaman, bizim ezbere yaşama alışkanlığımız ve hafızasızlığımızla birlik olup o güzelim geleneği de öğüttü. Şimdilerde o görkemli festivalin adı bile unutulmaya yüz tuttu; hafızalarda sadece eski fotoğrafların soluk sarısı kaldı.
Dünyanın öbür ucunda insanlar kartondan bir balık uğruna sokaklara dökülüp geleneklerini neşeyle, hüzünle, tiyatroyla yaşatırken; bizim kendi toprağımızın öz simgesine sahip çıkamayışımız ne kadar düşündürücü, değil mi? Ekranlarda izlediğimiz o rengarenk sardalya cenazeleri bize sadece uzak bir coğrafyanın eğlencesini değil, kendi ellerimizle unuttuğumuz kültürel zenginliklerimizi de acı tatlı bir tebessümle hatırlatıyor.
#SardalyaFestivali #EntierroDeLaSardina #İnsanİklimi #Gelibolu #YerelDeğerler
