Zebek: “Oy Benimdi, Yetkiyi Sen Nasıl Taşıdın?”

Yerli ve Milli Parti Gelibolu İlçe Başkanı / Stratejik Sistem Mimarı Levent Zebek yaptığı basın açıklamasında, Yerel Yönetimlerde Siyasi Transferler ve “Seçmen Onayı”na vurgu yaparak bir model önerisinde bulundu.

GELİBOLU’DAN TÜRKİYE’YE YEREL DEMOKRASİ İÇİN “SEÇMEN ONAYI” ÇAĞRISI

“ROZET SİYASETÇİNİN OLABİLİR; FAKAT SEÇMENİN VERDİĞİ OY MÜLK DEĞİL, EMANETTİR”

ÇANAKKALE / GELİBOLU — Yerli ve Milli Parti Gelibolu İlçe Başkanı ve Stratejik Sistem Mimarı Levent Zebek, yerel yönetimlerde seçim sonrasında yaşanan siyasi parti değişikliklerinin kamuoyunda yeniden tartışma konusu olması üzerine, meseleyi kişiler ve partiler üzerinden değil, seçmen iradesinin korunması ve demokratik temsilin sürekliliği açısından ele alan bir çalışma hazırladı.

Belediye başkanlarının seçildikleri siyasi partiden ayrılarak başka bir partiye geçmelerinin yalnızca kişisel bir siyasi tercih olarak değerlendirilemeyeceğini belirten Zebek, siyasetçinin tercih özgürlüğü ile seçmenin temsil hakkı arasında yeni bir demokratik denge kurulması gerektiğini ifade etti.

Zebek, bu amaçla dünyadaki geri çağırma (recall) uygulamalarından esinlenen ancak özellikle seçim sonrasında gerçekleşen siyasi kimlik değişikliklerine odaklanan “Seçmen Onayı Modeli”nin Türkiye’de tartışmaya açılması çağrısında bulundu.

«“Bir belediye başkanı partisini değiştirebilir. Fakat asıl demokratik soru şudur: Halktan aldığı siyasi yetkiyi de hiçbir şey olmamış gibi yeni siyasi kimliğine taşıyabilir mi?”»

MAKAM HALKINDIR, TAPUSU BAŞKANIN CEBİNDE DEĞİLDİR

Demokrasinin yalnızca seçim günü sandığa gitmekten ibaret olmadığını vurgulayan Zebek, seçmenin belediye başkanına verdiği oyun sınırsız bir siyasi tasarruf yetkisi olarak görülemeyeceğini belirtti.

Zebek şu değerlendirmede bulundu:

«“Belediye başkanlığı makamı ne bir siyasi partinin ne de o koltuğa oturan kişinin mülküdür. Makam halka aittir. Belediye başkanı belirli bir süre için o yetkinin emanetçisidir. Oy, siyasetçiye verilmiş açık çek değil; demokratik bir emanettir.”»

Seçmenlerin bir bölümünün adayın kişiliğine, geçmişine ve belediyecilik anlayışına oy verebileceğini kabul eden Zebek, bunun yanında parti kimliğinin, seçim programının ve siyasi kadroların seçmen tercihindeki etkisinin de göz ardı edilemeyeceğini ifade etti.

Bu nedenle belediye başkanlığı seçimlerinde verilen oyun çoğu zaman yalnızca kişiye değil;

aday + siyasi kimlik + program + yönetim anlayışına

birlikte verilen demokratik bir yetkilendirme niteliği taşıdığına dikkat çekildi.

“HİZMET İÇİN PARTİ DEĞİŞTİRDİM” SAVUNMASI ASIL SİSTEM SORUNUNU GİZLEMEMELİ

Siyasi parti değiştiren yerel yöneticilerin zaman zaman dile getirdiği “Şehrime daha fazla hizmet getirebilmek için parti değiştirdim” gerekçesinin de ayrıca sorgulanması gerektiğini belirten Zebek, konunun yalnızca belediye başkanının tercihi üzerinden değerlendirilmesinin eksik olacağını ifade etti.

Zebek:

«“Eğer bir belediye başkanının kendi şehrine hizmet götürebilmesi için iktidar partisine veya belirli bir siyasi güce katılması gerekiyorsa, burada belediye başkanından önce sistem sorgulanmalıdır.”» dedi.

Kamu hizmetlerinin siyasi aidiyete göre dağıtılamayacağını vurgulayan Zebek:

«“Kamu hizmeti, siyasi sadakatin ödülü veya herhangi bir siyasi yapının lütfu değildir. Kamu kaynaklarının kullanımında esas alınması gereken; eşitlik, kamu yararı ve hizmet gerekleridir. Bir şehir siyasi tercihinden dolayı hizmetten mahrum bırakılıyorsa bunun bedelini belediye başkanı değil, vatandaş öder.”»

ifadelerini kullandı.

PARTİDEN AYRILMAK İLE BAŞKA PARTİYE GEÇMEK AYNI ŞEY DEĞİLDİR

Hazırlanan modelde belediye başkanlarının siyasi düşünce ve tercih özgürlüğünün korunmasının esas olduğu belirtildi.

Bir belediye başkanının kendi partisinin politikalarıyla anlaşmazlığa düşebileceğini, partisinden ayrılabileceğini veya bağımsız kalabileceğini ifade eden Zebek, bunun demokratik bir hak olduğunu vurguladı.

Ancak seçim sırasında rakip siyasi kimlikle halkın karşısına çıkmış başka bir partiye geçmenin farklı sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekti.

«“Partiden istifa etmek kişinin siyasi aidiyetini sona erdirir. Başka bir partiye geçmek ise belediyenin siyasi temsil anlamını değiştirebilir. Hukukun bu iki durumu aynı kefeye koymadan değerlendirebileceği yeni mekanizmaları tartışmalıyız.”»

BELEDİYE MECLİSİNDEKİ SİYASİ DENGE VE DENETİM İLİŞKİSİ DE ETKİLENEBİLİR

Belediye başkanının siyasi parti değiştirmesinin belediye meclisinin sandıkta oluşmuş sandalye dağılımını kendiliğinden değiştirmediğinin altını çizen Zebek, buna rağmen başkan ile belediye meclisi arasındaki siyasi ilişkilerin bundan etkilenebileceğini belirtti.

Başkanın siyasi saf değiştirmesi;

başkan-meclis ilişkisini, siyasi ittifakları, komisyon çalışmalarını ve yönetim-denetim dengesini etkileyebilir.

Bu nedenle meselenin yalnızca:

“Bir belediye başkanı hangi partiye geçti?”

sorusuyla sınırlandırılmaması gerektiğini belirten Zebek, asıl sorunun:

«“Seçmenin sandıkta oluşturduğu siyasi denge, seçimden sonra hangi sınırlar içerisinde değiştirilebilir?”»

olduğunu ifade etti.

“BİZİM PARTİYE GELİNCE ALKIŞLIYORSAK DEMOKRASİYİ DEĞİL, ÇIKARIMIZI SAVUNUYORUZ”

Çalışmanın herhangi bir siyasi parti lehine veya aleyhine değerlendirilmemesi gerektiğini özellikle vurgulayan Zebek, siyasi tutarlılık çağrısında bulundu:

«“Bizim partimizden başka partiye geçen belediye başkanına ‘seçmen iradesine saygısızlık’ deyip, başka partiden bizim partimize gelen belediye başkanını alkışlıyorsak sorunumuz demokrasi değil, çıkarımızdır.”»

Zebek sözlerini şöyle sürdürdü:

«“İlke, yalnızca işimize geldiğinde savunduğumuz düşünce değildir. İlke, aleyhimize sonuç doğurduğunda da savunabildiğimiz doğrudur. Demokrasi, işimize geldiğinde kullandığımız bir yöntem değil; işimize gelmediğinde de koruyabildiğimiz bir ilkedir.”»

DÜNYADA FARKLI MODELLER UYGULANIYOR

Çalışmada siyasi taraf değiştirme ve seçilmiş yöneticilerin demokratik meşruiyetinin korunması konusunda dünyadaki farklı uygulamalara da dikkat çekildi.

Bazı demokratik sistemlerde doğrudan seçilmiş yöneticinin kişisel demokratik yetkisi esas alınırken, bazı ülkelerde siyasi taraf değiştirmeye karşı daha sınırlayıcı mekanizmalar bulunuyor.

Güney Afrika geçmişte seçilmiş temsilcilerin koltuklarını koruyarak siyasi parti değiştirmelerine olanak sağlayan “floor crossing” sistemini uyguladı; yaşanan tartışmaların ardından bu sistemden vazgeçildi.

Hindistan’da milletvekilleri bakımından güçlü bir “anti-defection” sistemi bulunurken, bazı eyaletlerde yerel yönetim temsilcileri bakımından da parti değiştirmeye ilişkin düzenlemeler uygulanıyor.

ABD’nin bazı eyalet ve yerel yönetimlerinde ise belirli şartların gerçekleşmesi halinde seçilmiş yöneticilerin görev süreleri dolmadan seçmen tarafından yeniden değerlendirilmesine imkân sağlayan “recall – geri çağırma” mekanizmaları bulunuyor.

Zebek, Türkiye için önerdiği sistemin klasik recall modelinin birebir kopyası olmadığını özellikle belirterek, dünyadaki örneklerden yararlanılarak Türkiye’nin kendi demokratik mekanizmasını geliştirebileceğini ifade etti.

ÇÖZÜM ÖNERİSİ: TÜRKİYE İÇİN “SEÇMEN ONAYI MODELİ”

Zebek, belediye başkanının siyasi parti değiştirdiği anda otomatik olarak görevden düşürülmesinin de doğru olmayacağını belirtti.

Böyle bir uygulamanın siyasi parti genel merkezlerinin belediye başkanları üzerinde baskı kurmasına yol açabileceğine dikkat çeken Zebek:

«“Bir yanlışı düzeltirken başka bir yanlış üretmemeliyiz. Belediye başkanını parti genel merkezinin esiri haline getirmek de demokrasi değildir. Çözüm cezalandırmak değil, sistem kurmaktır.”» dedi.

Önerilen model şu temel esaslara dayanıyor:

1. Siyasi tercih özgürlüğü korunacak

Belediye başkanı partisinden ayrılabilecek, bağımsız kalabilecek veya başka bir siyasi partiye geçebilecek.

2. Seçmene itiraz ve yeniden onay hakkı tanınacak

Başkanın başka bir siyasi partiye geçmesi halinde, belirli sayıda seçmenin talebi üzerine “Seçmen Onayı” süreci başlatılabilecek.

Örneğin, parti değişikliğinden sonraki 60 günlük süre içerisinde kayıtlı seçmenlerin yaklaşık yüzde 15’inin imzası gibi bir eşik tartışılabilir.

Bu süre ve oran nihai bir öneri olmayıp; anayasa ve seçim hukuku uzmanları, yerel yönetim temsilcileri ve ilgili demokratik kurumların katılımıyla bilimsel ve hukuki değerlendirme sonucunda belirlenmesi gereken teknik parametrelerdir.

3. Son söz yeniden halka bırakılacak

Yeterli seçmen talebinin oluşması halinde sandık kurulacak ve halka:

“Belediye Başkanının yeni siyasi kimliğiyle görevine devam etmesini onaylıyor musunuz?”

sorusu yöneltilecek.

EVET çıkarsa: Belediye başkanı görevine devam edecek ve yeni siyasi kimliği açısından demokratik meşruiyeti seçmen tarafından yeniden onaylanmış olacak.

HAYIR çıkarsa: Belediye başkanlığı görevi sona erecek ve kanunda belirlenecek makul süre içerisinde belediye başkanlığı için ara seçim yapılacak.

Yeni belediye başkanını yine halk seçecek.

“ROZET SİYASETÇİNİN, OY VATANDAŞINDIR”

Önerisinin temel amacının parti değiştirmeyi yasaklamak değil, siyasetçinin tercih özgürlüğü ile seçmenin temsil hakkı arasında demokratik denge kurmak olduğunu belirten Zebek, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

«“Bir siyasetçi rozetini değiştirebilir. Fikrini değiştirebilir. Partisini değiştirebilir. Bunlar onun özgürlüğüdür. Ancak binlerce insanın sandıkta ortaya koyduğu iradeyi kendi kişisel siyasi kararının doğal uzantısı gibi göremez.”»

«“Rozet siyasetçinin olabilir. Makam geçici olabilir. Partiler değişebilir. İktidarlar değişebilir. Ama değişmemesi gereken bir şey vardır: Halkın iradesine duyulan saygı.”»

Ve son olarak:

«“Sandık bir gün kurulur. Demokrasi ise o sandık kaldırıldıktan sonra başlar.”»

#LeventZebek #YerliVeMilliParti #Gelibolu #Siyaset #Strateji